TEKNİK ANALİZİN BABASI: Charles Henry Dow & Dow Teorisi

Güncelleme tarihi: 14 Haz 2021

Charles Henry Dow

(1851–1902)

“Borsa ekonominin barometresidir.”


Charles Henry Dow (1851–1902)

Yatırım dünyasının geleceğini birçok akademisyenden,Wall Street’in güçlü kurumlarından, ünlü para babaları ve varlık yöneticilerinden veya dünyanın en büyük yatırım bankalanndan daha çok, Charles Dow değiştirmiştir diyebiliriz.Oysa o ne kozmopolit bir finans merkezi olan New York'ta doğmuştu, ne küçük yaştan beri finans sayfalarında fiyat/kazanç oranlarını inceleyen harika/zeki bir çocuktu, ne bir finansçıydı ne bir broker,ne babasının bir yalısı veya gemisi ne de dededen kalma bir arsası vardı. Charles Dow sadece basit bir geçmişi olan sıradan biriydi.Fakat o bu gün modern anlamda kullanılan Teknik Analizin (Niceliksel Analizin) babasıdır ve finans dünyasına çok büyük katkıları olmuştur.


Charlers Henry Dow 1851 yılında Connecticut’da bir çiftlikte doğmuştu ve babasını kaybettiği altı yaşından itibaren ailesini geçindirmek için sıradan işlerde çalıştı. Liseyi bile bitirememesine rağmen 18 yaşında Springlfield Daily Republican gazetesinde muhabir olarak bir iş bulmayı başardı. 1875 yılında Springfieldden ayrılarak Providence (Rhode Island eyaletinde) Morning Star & Evening Press gazetesinde işe girdi.Bu gazetede çalışırken sıkı bir ortaklık ve dostluk ilişkisi kuracağı Edward Jones ile tanıştı.(Dow Jones Endeksi’nin doğuşu da diyebiliriz.)

Daha sonra Dow 1877'de başka önemli bir gazete olan The Providence Journal’e geçti ve ilk kez finans muhabirliği yapmaya burada başladı. Tarih ve finans konuları hakkında yazdığı bir dizi makaleyle kendini gösterdi. Newport emlak piyasasından buharlı gemi şirketlerinin ticari faaliyetlerine kadar çeşitli alanları inceleyerek, finans gazeteciliğinin hem ilgisini çektiğini hem de bir o kadar hoşuna gittiğini gördü.


1879 yılında New York’a taşındı ve daha sonra 1882'de, banka ve aracı kurumlara elle yazılmış haber notları ileten Kiernan Haber Ajansı’na katıldı.Bu arada tesadüfen Eddie(Edward’ın kısa yazılış şekli.İbrahim yerine İbo yazmak gibi) Jones’da Providence Journaldan ayrılıp Kiernan’a gelmişti. Üç yıl sonra birlikte buradan ayrılarak Dow Jones & Company’yi kurdular.

İlk büroları Wall Street 15 numarada, borsanın hemen yanı başındaydı.Yine eski bir Kiernan çalışanı olan Charles Bergstresser’in yardımıyla (o da daha sonra bu şirkete ortak olur) haber toplayıp yine elle yazılmış notları getir götürcü çocuklarla şehrin finans merkezine ulaştırma işini başlatırlar.Şirketin ilk yayını gündelik iki sayfa olarak basılan Customer’s Afternoon Letter idi (1883).


Dow 1884 Temmuz’unda 11 şirketten oluşan bir endeks oluşturdu (bunların dokuzu demiryolu şirketiydi). 1889 yılına gelindiğinde,Customer’s Afternoon Letter artık o meşhur Wall Street Journal gazetesi haline gelmişti.Customer’s Afternoon letter aslında bir devrim yaratmıştı.O zamanlar, hisse senedi fiyatlarını her gün izleyebilecek basılı bir yayın yoktu. Şirketlerin bilanço ve diğer bilgilerine ulaşmak zordu.İşte bu noktada bu bülten sadece konsolide hisse senedi bilgilerini yayınlamakla kalmadı, aynı zamanda o sıralar yalnızca şirket mensuplarının sahip olabileceği yıllık ve çeyrek yıllık finansal tabloları da halka ifşa edilmiş oluyordu.

Dow artık bireysel yatırımcılarla Wall Street’in elit zümresi arasındaki oyun sahasını düzlemiş,bir başka deyişle yeniden dizayn etmişti.Halbuki, şirketlerin çeyrek yıllık ve yıllık faaliyet raporlarını halka açıklamasını şart koşan yasalar daha 1934 yılına kadar (neredeyse yarım asırdır) çıkmayacaktı.


Yine bundan sonraki 50 yıllık bir süre için, bireysel yatırımcıların bu tür bilgilere ulaşabilecekleri tek yer Wall Street Journal gazetesi olacaktı. Dow, 1884 yılında başlattığı endeksi revize ederek 26 Mayıs 1896 tarihinde Dow Jones Sanayi Endeksi olarak hesaplamaya başladı. Aklında tek ve basit bir amaç vardı.Tek tek hisse senetlerini inceleyeceğine birkaç ortalama ile bütün piyasanın nabzını tutan bir barometre oluşturmak.Bu ortalamaların piyasa hareketlerini açıklayan ve öngören geniş kapsamlı bir kuramın temelini oluşturmasını istiyordu. Bu doğrultuda, Wall Street Journal gazetesinin editörü olarak birçok makalesi yayınlandı.


Yazılarına 1902 yılında sağlığını yitirip şirketini Clarence W. Barron’a (bugün Wall Street Joumal gazetesi ve daha birçok medya kurumunun sahibi olan Dow Jones & Co. şirketinin çoğunluk hisseleri hala bu gelenekçi ailededir) satana dek devam etti.O küçük kasabada doğan ve babasını erken yaşta kaybeden Charles Henry Dow, mütevazi bir hayat sürmüştür.4 Aralık 1902 yılında Brooklyn’deki evinde yaşamını yitirdiğinde yatırım dünyasına üç büyük eser bırakmıştır:


1. Bugün dünyanın en uzak köşelerinde bile hemen herkesin ismini andığı bir endeks;

"Dow Jons Endeksi"

2. Bir finansal habercilik ekolü ve dünyanın en büyük ve etkili finans gazetesi;

"Wall Street Journal"

3. Kripto piyasası da dahil diğer türev piyasaların,kısaca yatırım dünyasının kullandığı veya kullanmayanların kabul ettikleriyle,red ettikleriyle onları rahatsız eden,akıllarını her geçen gün daha fazla kurcalayan bir ekol; DOW KURAMI



DOW KURAMININ GEİLİŞİMİ

Bu kuram öncelikle Dow tarafından geliştirilmiş olsa da, aslında bugünkü haline getiren Nelson ve Hamilton’un çalışmalarıdır. “Dow Kuramı” terimini ilk olarak Nelson, The ABC of Stock Speculation isimli 1902 baskılı kitabında kullanmıştır.Daha sonra Hamilton, Wall Street Journal’da 1902-1929 yılları arasında yazdığı makalelerle kuramı biraz daha geliştirmiş ve The Stock Market Barometer adıyla 1922 baskılı kitabında ayrıntıları ve kendine özgü yorumlarıyla bu kuramı açıklamaya çalışmıştır.


Ardından 1932 yılında Robert Rhea, Dow ve Hamilton’un çalışmalarını daha da açıp incelemiş ve Dow (1900–1902) ve Hamilton’ın (1902–1929) yazdığı 252 adet editöryal yazıyı çözümleyerek The Dow Theory’yi kaleme almıştır.Daha yakınlardan bir kaynak seçecek olursak, Dow kuramı hakkında yazılmış en kapsamlı kitabın George Bishop’un, Cbarles H. Dow and The Dow Theory kitabı söylenebilir.Dow ve Hamilton’un geliştirdiği fikir ve piyasa yorumları artık Wall Street’in aksiyomları haline gelmiştir.


Piyasaların bir asır sonra artık çok farklı olduğunu savunanlar olsa da, kuramı derinlemesine inceleyenler özellikle hisse senedi piyasalarının 100 yıl önce nasıl davranıyorlarsa şimdide de türev piyasalar da dahil (hatta buna kripto piyasasını da dahil edebilirsiniz) yine aynı şekilde davrandıklarını göreceklerdir.


Dow kuramı sadece teknik analiz ve fiyat hareketine değil, piyasa psikolojisine de ışık tutmaktadır.Peki bu kulağımıza çalınan veya bir yerlerden duyduğumuz Dow Kuramı nedir ve ne değildir açıklayalım.



DOW KURAMI & İLKELERİ

1.Ortalamalar her şeyi iskonto eder:

Teknik analizin temel varsayımı olan bu deyiş aslında Charles Dow ve Hamilton’un bahsettiği ortalama,yani piyasanın genelinin nabzını tutan endekstir. Endeks dediğimiz rakam piyasanın ortalama fiyatıdır ve grafiklere fiyat olarak yansır. Geçmiş, şimdi olup bitenler ve gelecek için olan beklentiler, yeni mevcut ve tüm bilgiler fiyata yansımıştır. Fiyat, tüm piyasa katılımcılarının umutları, korkuları, hırsları,beklentilerini (Ör: 2020'de Btc 500.000$ olacak veya Btc 100$’a kadar düşecek gibi) vb. davranışların toplamını temsil eder.


Dolayısıyla fiyatı anlayarak ve iyi analiz ederek stratejimizi bu noktada doğru bir şekilde belirleme olanağımız bu teoriye göre vardır.Bu bahsi geçen endeks aslında bizlere geçmiş ve şimdiyi ele alıp geleceğe dair nasıl bir strateji belirlememiz hakkında bize çok önemli doneler verir.Bir başka açık ve öz ifadeyle ortalamalar dediğimiz olgu her şeyi hesaba katarak ona göre hareket etmiştir,ediyordur ve edecektir lafzının bir yansımasıdır.



2.Piyasalarda üç tür fiyat hareketi bulunur:

Bir başka ifadeyle bunlara üç tür “trend”’ de diyebiliriz.

Ana trend, ikincil trend ve günlük dalgalanmalar.

i.Ana trend (primary trend) birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir ve piyasaya hakim olan asıl eğilimi temsil eder.

ii.İkincil trendler(aşağıdaki şekilde secondary trend diye geçer veya diğer adıyla tepki hareketleridir) haftalar veya aylarla ölçülür ve ana trendin aksi yönünde hareket ederler.

iii.Günlük dalgalanmalar (minor trends) ise ana trendden bağmsız olarak ayrı veya aynı yönde hareket edebilirler.Zaman aralıkları birkaç saatten iki-üç haftaya kadar uzayabilir.